Azərbaycanda dövlət orqanlarında inzibati vəzifədə işləmək istəyən şəxslərin qarşılaşdığı əsas seçim mərhələlərindən biri Dövlət Qulluğu imtahanıdır. Bu imtahan Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən keçirilir və namizədin qanunvericilik, məntiqi təfəkkür, Azərbaycan dili və informasiya texnologiyaları üzrə biliklərini qiymətləndirir.

Dövlət qulluğu test imtahanında namizədə ümumilikdə 100 tapşırıq təqdim edilir. Tapşırıqlar qanunvericilik, məntiqi təfəkkür, Azərbaycan dili və informasiya texnologiyaları sahələrini əhatə edir. İmtahan 3 saat davam edir. AB və BA qruplarında maksimum 120, AC və BB qruplarında isə maksimum 100 bal toplamaq mümkündür.

"Hesabla.com" olaraq Azərbaycanda dövlət qulluğunun nə olduğunu, imtahanda kimlərin iştirak edə biləcəyini, AB, AC, BA və BB qruplarının fərqini, testin strukturunu, Dövlət Qulluğu imtahan balının necə hesablandığını, keçid ballarını, sertifikatın etibarlılıq müddətini, müsahibə mərhələsini və imtahana hazırlıq zamanı nələrə diqqət etməli olduğunuzu bu məqalədə ətraflı izah edəcəyik.

# Dövlət Qulluğu imtahanında kimlər iştirak edə bilər?

İnzibati dövlət qulluğu vəzifəsinə müraciət etmək istəyən şəxs ali təhsili olmalıdır. Ali təhsil sənədi olmayan şəxs inzibati vəzifələr üzrə dövlət qulluğuna qəbul imtahanında iştirak edə bilməz. Bu imtahanda iştirak etmək istəyən namizədlər üçün ümumi tələblər belədir:

1. Vətəndaşlıq, Namizəd Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olmalıdır.
2. Təhsil, İnzibati vəzifələr üçün ali təhsil tələb olunur.
3. Diplom, Namizədin ali təhsil haqqında rəsmi diplomu olmalıdır.
4. İxtisas uyğunluğu, Müsahibə zamanı diplom vəzifənin ixtisas tələbinə uyğun olmalıdır.
5. Dövlət dili, Namizəd Azərbaycan dilini sərbəst bilməlidir.
6. Hüquqi məhdudiyyətlər, Dövlət qulluğuna qəbul edilməyə mane olan hal olmamalıdır.
7. Elektron qeydiyyat, DİM-in sistemində müəyyən edilmiş müddətdə qeydiyyatdan keçilməlidir.
8. İmtahan ödənişi, Seçilmiş vəzifə qrupuna uyğun ödəniş edilməlidir.

Ali məktəbi bitirən, lakin hələ diplom almayan şəxs arayış əsasında dövlət qulluğu imtahanına müraciət edə bilməz. DİM-in rəsmi sual-cavab məlumatına əsasən qeydiyyat və sertifikat prosesi üçün ali təhsil haqqında diplom məlumatları tələb olunur.

# Dövlət qulluğuna qəbul neçə mərhələdən ibarətdir?

Dövlət qulluğuna müsabiqə yolu ilə qəbul iki əsas mərhələdən ibarətdir:

1. Test imtahanı
2. Müsahibə

Ümumi proses isə daha geniş şəkildə belədir:

1. Namizəd vəzifə qrupunu müəyyən edir.
2. DİM-in elektron sistemində qeydiyyatdan keçir.
3. Test imtahanında iştirak edir.
4. Keçid balını topladıqda sertifikat əldə edir.
5. Sertifikatına uyğun vakant vəzifələri araşdırır.
6. Müvafiq müsahibəyə elektron müraciət edir.
7. Təhsil, ixtisas və iş stajı tələbləri yoxlanılır.
8. Namizəd müsahibədə iştirak edir.
9. Vəzifəyə uyğun hesab olunan şəxslər müəyyən edilir.
10. Namizəd təyinat üçün dövlət orqanının rəhbərinə təqdim olunur.

# Dövlət qulluğunda A və B növü vəzifələr nədir?

Dövlət qulluğunun inzibati vəzifələri əsasən A və B növlərinə bölünür.

- A, inzibati rəhbər vəzifələr

A növü vəzifələr idarəetmə və rəhbərlik funksiyalarını yerinə yetirən dövlət qulluğu vəzifələridir.

Bu növə aşağıdakı qruplar daxildir:

* AB qrupu
* AC qrupu

A növünə aid vəzifələrə nümunə olaraq aşağıdakılar göstərilə bilər:

* Şöbə müdiri
* Şöbə müdirinin müavini
* Sektor müdiri
* Regional bölmənin rəhbəri
* Yerli bölmənin rəhbəri
* Dövlət orqanı rəhbərinin müşaviri
* Dövlət orqanı rəhbərinin köməkçisi

- B, inzibati icraçı vəzifələr

B növü vəzifələr dövlət orqanlarında gündəlik icra, araşdırma, sənədlərin hazırlanması, hesabat və digər inzibati funksiyaları yerinə yetirən vəzifələrdir.

Bu növə aşağıdakı qruplar daxildir:

* BA qrupu
* BB qrupu

B növünə aid vəzifələrə nümunə olaraq aşağıdakılar göstərilə bilər:

* Baş məsləhətçi
* Böyük məsləhətçi
* Aparıcı məsləhətçi
* Məsləhətçi
* Baş mühasib
* Hakim köməkçisi
* Məhkəmə iclasının katibi

Sadə dillə desək, A növü əsasən rəhbər vəzifələri, B növü isə icraçı vəzifələri əhatə edir.

# AB, AC, BA və BB qrupları arasında fərq nədir?

Dövlət qulluğu test imtahanında namizəd iddia etdiyi vəzifənin səviyyəsinə uyğun qrup seçir.

- AB, İnzibati rəhbər, Daha yüksək rəhbər və idarəetmə vəzifələri
- AC, İnzibati rəhbər, Yerli və daha aşağı təsnifatlı rəhbər vəzifələr
- BA, İnzibati icraçı, Daha yüksək təsnifatlı icraçı vəzifələr
- BB, İnzibati icraçı, Geniş yayılmış icraçı və məsləhətçi vəzifələri

# Dövlət Qulluğu imtahanının strukturu necədir?

Dövlət qulluğuna qəbul üzrə test imtahanında namizədə ümumilikdə 100 tapşırıq təqdim edilir.

- Qanunvericilik - 40 Sual
- Məntiqi təfəkkür - 30 Sual
- Azərbaycan dili - 15 Sual
- İnformasiya texnologiyaları - 15 Sual

İmtahanın müddəti 3 saat və sualların çətinlik səviyyəsi seçilmiş vəzifə qrupuna görə fərqlənir. Məsələn, rəhbər vəzifələr üçün qanunvericilik və məntiq sualları daha mürəkkəb formada təqdim oluna bilər.



# Dövlət Qulluğu imtahan balı necə hesablanır?

Burada əslində bir qədər fərqli məqamlar var. Digər imtahanlarda, bal müəyyən bir formul əsasında hər variant üçün eyni olsa da. Burada balın hesablanması qrupdan asılıdır.

- AC və BB qruplarında balın hesablanması

AC və BB qruplarında bütün 100 sual qapalı tipli olur və hər düzgün cavab 1 balla qiymətləndirilir.

Formula belədir: Dövlət Qulluğu balı = düzgün cavablandırılmış qapalı sualların sayı

Məsələn, BB imtahanında:

* 76 düzgün cavab
* 19 səhv cavab
* 5 boş cavab

olarsa:

Yekun bal = 76 × 1 = 76 bal

Səhv və boş cavablar nəticəni azaltmır.

-  AB və BA qruplarında balın hesablanması

AB və BA qruplarında 80 qapalı və 20 açıq tipli tapşırıq olur.

* Hər qapalı düzgün cavab: 1 bal
* Hər açıq düzgün cavab: 2 bal

Formula belədir: Dövlət Qulluğu balı = qapalı düzgün cavab sayı + açıq düzgün cavab sayı × 2

Məsələn:

* 65 qapalı düzgün cavab
* 14 açıq düzgün cavab

olarsa: 65 + (14 × 2) = 65 + 28 = 93 bal

Namizədin yekun nəticəsi 93 bal olur.



# Dövlət Qulluğu imtahanında keçid balı neçədir?

Dövlət Qulluğu imtahanında hamı üçün vahid keçid balı yoxdur.

Keçid balı seçilmiş vəzifə qrupuna və əldə ediləcək altqrupa görə dəyişir.

AB qrupunda maksimum nəticə 120 baldır. Belelikle,

- AB1, Keçid balı 102.
- AB2, Keçid balı 96.
- AB3, Keçid Balı 90.
- AB4, Keçid Balı 84.

AC qrupunda maksimum nəticə 100 baldır. Beleliklə,

- AC1, Keçid balı 80.
- AC2, Keçid balı 75.
- AC3, Keçid balı 70.
- AC4, Keçid balı 65.

BA qrupunda maksimum nəticə 120 baldır.

- BA1, Keçid balı 102.
- BA2, Keçid balı 96.
- BA3, Keçid balı 90.
- BA4, Keçid balı 84.

BB qrupunda maksimum nəticə 100 baldır.

- BB1, Keçid balı 80.
- BB2, Keçid balı 75.
- BB3, Keçid balı 70.
- BB4, Keçid balı 65.

Keçid balları DİM-in vəzifə qrupları üzrə rəsmi qiymətləndirmə cədvəlində müəyyən edilir.

# Dövlət Qulluğu imtahanına necə qeydiyyatdan keçmək olar?

Dövlət Qulluğu imtahanına qeydiyyat DİM-in internet portalı vasitəsilə elektron formada aparılır.

Ümumi qeydiyyat prosesi belədir:

1. DİM-in “Şəxsi kabinet”i yaradılır.
2. Şəxsi kabinetin hesabına tələb olunan məbləğ əlavə edilir.
3. Dövlət qulluğu üzrə imtahan qeydiyyatı xidmətinə daxil olunur.
4. AB, AC, BA və ya BB qrupu seçilir.
5. İmtahan yeri və tarix mövcud seçimlər üzrə müəyyən edilir.
6. Şəxsi məlumatlar yoxlanılır.
7. Qeydiyyat təsdiqlənir.
8. İmtahana buraxılış vərəqəsi əldə edilir.

DİM il ərzində dövlət qulluğu üzrə müxtəlif qruplara aid bir neçə test imtahanı elan edir. Namizəd imtahan və qeydiyyat tarixlərini DİM-in aktual təqvimindən yoxlamalıdır. ([dim.gov.az](https://dim.gov.az/az/fealiyyet/dovlet-qullugu))

# Dövlət Qulluğu imtahanının ödənişi nə qədərdir?

2026-cı ildə qüvvədə olan tariflərə əsasən test imtahanı üzrə ödəniş qruplara görə dəyişir:

- AB = 118 AZN
- AC = 106 AZN
- BA = 94 AZN
- BB = 82 AZN

Ödəniş məbləğləri gələcəkdə dəyişdirilə bilər. Namizəd qeydiyyatdan əvvəl DİM-in elektron sistemində göstərilən aktual məbləği əsas götürməlidir.

# Dövlət Qulluğu sertifikatı nədir?

Dövlət Qulluğu sertifikatı namizədin müvafiq vəzifə qrupu üzrə test imtahanından keçdiyini təsdiq edən rəsmi sənəddir. Sertifikat namizədə uyğun vakant vəzifələr üzrə müsahibələrə müraciət etmək hüququ verir. Sertifikat özü dövlət qulluğuna təyinat və ya işə qəbul sənədi deyil.

Sertifikatda aşağıdakı məlumatlar əks oluna bilər:

* Namizədin şəxsi məlumatları
* Vəzifə qrupu
* Vəzifə altqrupu
* Test nəticəsi
* Sertifikatın verilmə tarixi
* Qüvvədə olma müddəti
* Sertifikatın nömrəsi

# Dövlət qulluğunda müsahibə mərhələsi necə keçirilir?

Müsahibənin əsas məqsədi namizədin bilik səviyyəsini, peşə hazırlığını, ümumi dünyagörüşünü və konkret vəzifə üçün zəruri keyfiyyətlərini yoxlamaqdır.

Müsahibədə aşağıdakılar qiymətləndirilə bilər:

- Bilik səviyyəsi, Vəzifə proqramı və qanunvericilik üzrə hazırlıq
- Peşə hazırlığı, Qulluq funksiyalarını yerinə yetirmək bacarığı
- Ümumi dünyagörüşü, Dövlət, cəmiyyət və aktual məsələləri anlama
- Analitik düşünmə, Situasiyanı analiz və qərar vermək bacarığı
- Ünsiyyət, Fikri aydın və əsaslandırılmış ifadə etmək
- Etik davranış, Dövlət qulluqçusuna uyğun davranış prinsipləri
- Vəzifəyə motivasiya, Namizədin konkret işi seçmə səbəbi
- Praktik yanaşma, Real iş situasiyalarına münasibət

Müsahibə üçün ayrıca proqram hazırlanır. Proqramda vəzifəyə aid qanunvericilik aktları, qulluq funksiyaları və yoxlanılacaq mövzular göstərilir. Namizəd müsahibəyə müraciət etməzdən əvvəl proqramı və vəzifə təlimatını diqqətlə oxumalıdır.

Müsahibədə hər meyar üzrə ən yüksək qiymət 5, ən aşağı qiymət isə 2 baldır. Ümumi nəticədə 16 və daha çox bal toplayan namizəd müsahibədən müvəffəqiyyətlə keçmiş hesab edilir. Müsahibədən keçmək üçün namizəd yalnız sualların hüquqi cavabını bilməməli, həmçinin cavabını aydın, məntiqli və peşəkar formada təqdim etməlidir.

# Dövlət Qulluğu imtahanı bütün dövlət qurumları üçün keçərlidirmi?

Xeyr. DİM-in ümumi dövlət qulluğu imtahanı əsasən inzibati dövlət qulluğu vəzifələri üçündür. Bəzi dövlət orqanlarında qulluq dövlət qulluğunun xüsusi növü hesab olunur və ayrıca qəbul qaydaları tətbiq edilir.

Məsələn:

* Prokurorluq orqanları
* Ədliyyə orqanları
* Gömrük orqanları
* Vergi orqanları
* Daxili işlər orqanları
* Miqrasiya orqanları
* Diplomatik xidmət
* Hərbi xidmət
* Məhkəmə hakimləri

Bu qurumların müəyyən vəzifələri üzrə ayrıca test, müsahibə, fiziki hazırlıq, tibbi müayinə və digər seçim mərhələləri tətbiq oluna bilər. Buna görə namizəd “dövlət işi” ifadəsi ilə bütün dövlət qurumlarına vahid DİM sertifikatı ilə qəbul olunduğunu düşünməməlidir.

# "Hesabla.com" olarak Dövlət Qulluğu imtahanına hazırlaşanlar üçün tövsiyələrimiz

Dövlət Qulluğu imtahanına hazırlığın ilk mərhələsi düzgün qrup və aktual proqramın seçilməsidir.

Bizim sizlər üçün tövsiyə etdiyimiz hazırlıq planı,

1. Hədəflədiyiniz vəzifə qrupunu müəyyən edin
2. DİM-in cari proqramlarını yükləyin
3. Qanunvericilik sənədlərinin siyahısını hazırlayın
4. Diaqnostik sınaq imtahanı həll edin
5. Dörd bölmə üzrə nəticələrinizi ayrıca analiz edin
6. Zəif mövzuları müəyyənləşdirin
7. Həftəlik hazırlıq cədvəli qurun
8. Qanunvericilik dəyişikliklərini izləyin
9. Məntiq suallarını vaxtla həll edin
10. Açıq sual formatını məşq edin
11. Tam 3 saatlıq sınaq imtahanları verin
12. Testdən sonra müsahibə hazırlığına başlayın

Bu imtahanda uğur qazanmaq üçün mütləq çox rastlanan səhvlərə qarşı ehtiyat etməlisiniz. Bunlara nümunə olaraq, "Yalnız keçid balını hədəfləmək", "Köhnə qanunvericilikdən hazırlaşmaq", "Qanunları yalnız əzbərləmək", "Azərbaycan dilini zəif hesab etmək" və "İnformatikanı son həftəyə saxlamaq" kşimi səhvləri qeyd edəbilərik.



# Tez-tez verilən suallar

- Dövlət Qulluğu imtahanı nədir?

Dövlət Qulluğu imtahanı dövlət orqanlarında inzibati vəzifə tutmaq istəyən şəxslərin qanunvericilik, məntiq, Azərbaycan dili və informasiya texnologiyaları üzrə biliklərini ölçən DİM imtahanıdır.

- Dövlət qulluğuna qəbul neçə mərhələdən ibarətdir?

Müsabiqə test imtahanı və müsahibə olmaqla iki əsas mərhələdən ibarətdir.

- Dövlət Qulluğu imtahanında neçə sual olur?

İmtahanda ümumilikdə 100 test tapşırığı təqdim edilir.

- Dövlət Qulluğu imtahanı neçə saatdır?

İmtahan 3 saat, yəni 180 dəqiqə davam edir.

- Dövlət Qulluğu imtahanında hansı fənlər var?

İmtahanda qanunvericilik, məntiqi təfəkkür, Azərbaycan dili və informasiya texnologiyaları üzrə suallar təqdim edilir.

- Hər bölmə üzrə neçə sual olur?

Qanunvericilik üzrə 40, məntiq üzrə 30, Azərbaycan dili üzrə 15 və informasiya texnologiyaları üzrə 15 sual olur.

- Dövlət Qulluğu imtahanında maksimum bal neçədir?

AB və BA qruplarında maksimum 120, AC və BB qruplarında maksimum 100 bal toplamaq mümkündür.

- Dövlət Qulluğu balı necə hesablanır?

AC və BB qruplarında hər düzgün cavab 1 baldır. AB və BA qruplarında qapalı düzgün cavab 1, açıq düzgün cavab isə 2 balla qiymətləndirilir.

- Səhv cavab bal aparırmı?

Xeyr. Səhv və ya cavabsız suallara 0 bal verilir və onlar düzgün cavablardan qazanılan balı azaltmır.

- AB qrupu üzrə minimum keçid balı neçədir?

AB4 sertifikatı üçün minimum 84 bal tələb olunur. Ən yüksək AB1 sertifikatı üçün isə minimum 102 bal lazımdır.

- AC qrupu üzrə minimum keçid balı neçədir?

AC4 sertifikatı üçün minimum 65, AC1 üçün minimum 80 bal tələb olunur.

- BA qrupu üzrə minimum keçid balı neçədir?

BA4 sertifikatı üçün minimum 84, BA1 üçün minimum 102 bal tələb olunur.

- BB qrupu üzrə minimum keçid balı neçədir?

BB4 sertifikatı üçün minimum 65, BB1 üçün minimum 80 bal tələb olunur.

- Dövlət Qulluğu Calculator necə işləyir?

AC və BB-də düzgün cavabların sayı yekun bal olur. AB və BA-da qapalı düzgün cavabların sayına açıq düzgün cavabların iki misli əlavə edilir.

- Ali təhsili olmayan şəxs dövlət qulluğu imtahanı verə bilərmi?

İnzibati vəzifələr üzrə xeyr. İnzibati dövlət qulluğu vəzifələri üçün müvafiq ali təhsil tələb olunur.

- Universiteti bitirmişəm, amma diplom almamışam. İmtahana girə bilərəmmi?

Xeyr. İnzibati dövlət qulluğu üzrə qeydiyyat və sertifikat prosesi üçün diplom məlumatları tələb olunur.

- Xarici diplomla imtahanda iştirak etmək olar?

Bəli. Lakin xarici diplom Azərbaycanda müvafiq qaydada tanınmalıdır.

- Dövlət Qulluğu sertifikatı neçə il qüvvədədir?

Sertifikat 5 il qüvvədədir.

- Bir neçə sertifikat almaq mümkündürmü?

Bəli. Namizəd AB, AC, BA və BB daxil olmaqla müxtəlif qruplar üzrə bir neçə sertifikat ala bilər.

- Yüksək sertifikatla aşağı vəzifəyə müraciət etmək mümkündürmü?

Bəli. Müvafiq sertifikatın əhatə etdiyi və daha aşağı altqruplara uyğun vəzifələrə müraciət etmək mümkündür.

- Sertifikat almaq işə qəbul olmaq deməkdirmi?

Xeyr. Sertifikat namizədə uyğun vakant vəzifələr üzrə müsahibəyə müraciət etmək hüququ verir. İşə qəbul üçün müsahibədən də uğurla keçmək lazımdır.

- Müsahibədə nə yoxlanılır?

Namizədin bilik səviyyəsi, peşə hazırlığı, dünyagörüşü, analitik düşünməsi, ünsiyyət bacarığı və vəzifə üçün zəruri keyfiyyətləri qiymətləndirilir.

- Müsahibədən keçmək üçün neçə bal lazımdır?

Müsahibədə 16 və daha çox bal toplayan namizəd uğur qazanmış hesab edilir.

- Bir ildə neçə müsahibəyə pulsuz müraciət etmək olar?

Sertifikatın qüvvədə olduğu hər il ərzində beş müsahibəyə ödənişsiz müraciət etmək mümkündür.

- Müsahibədən keçib işə qəbul olunmasam nə baş verir?

Namizəd iki il müddətində ehtiyat kadr kimi saxlanıla və uyğun analoji vəzifə yarandıqda təyinata təqdim edilə bilər.

- BB sertifikatı ilə BA vəzifəsinə müraciət etmək olar?

Bir qayda olaraq namizəd sertifikatında nəzərdə tutulan və daha aşağı altqruplara uyğun vəzifələrə müraciət edir. BB sertifikatı BA qrupundan daha yüksək icraçı vəzifələr üçün kifayət etməyə bilər.

- BA sertifikatı ilə BB vəzifəsinə müraciət etmək olar?

Vəzifənin sertifikat və altqrup tələblərinə uyğun olduqda BA sertifikatı ilə daha aşağı BB vəzifələrinə müraciət etmək mümkün ola bilər.

- Dövlət Qulluğu imtahanı ilə gömrük orqanlarında işləmək mümkündürmü?

Gömrük, vergi, prokurorluq, polis və digər xüsusi dövlət qulluğu növləri üzrə ayrıca qəbul qaydaları tətbiq edilə bilər. Ümumi dövlət qulluğu sertifikatı bütün xüsusi xidmətlərə avtomatik qəbul hüququ vermir.

- Dövlət Qulluğu imtahanı ildə neçə dəfə keçirilir?

DİM il ərzində müxtəlif qruplar üzrə bir neçə test imtahanı təşkil edir. Dəqiq tarixlər DİM-in cari imtahan təqvimində elan olunur.

- Dövlət Qulluğu imtahanına yaş məhdudiyyəti varmı?

Dövlət qulluğuna qəbul zamanı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan ümumi tələblər tətbiq edilir. Namizəd konkret vakansiyanın və qanunvericiliyin aktual şərtlərini yoxlamalıdır.

- Hərbi xidmətdə olmayan şəxs dövlət qulluğuna qəbul ola bilərmi?

Həqiqi hərbi xidmət keçməmək özü-özlüyündə dövlət qulluğuna qəbul üçün ümumi məhdudiyyət kimi müəyyən edilməyib. Digər qanuni tələblər və konkret vəzifənin şərtləri nəzərə alınır.