Tarix

Piramidaların tikintisi necə planlaşdırılıb? Addım-addım izah

Piramidaların tikintisi necə planlaşdırılıb? Addım-addım izah

Misir piramidaları, nəhəng ölçüləri, mükəmməl həndəsəsi və min illər sonra belə davam edən sirri ilə dünyanın yeddi möcüzəsindən biridir. Onlar təkcə böyük ölçüləri ilə deyil, həm də minilliklərdən sonra da həll olunmayan sirləri ilə hər kəsi valeh edir. Misirdəki piramidalar qədim Misirdə fironlar üçün məzar kimi tikilmiş nəhəng daş tikililərdir. Əslində, onlar fironlar və onların ailələri üçün monumental məzardır. Qədim misirlilər fironların ölümdən sonra tanrılarla birləşəcəyinə və əbədi həyata qovuşacağına inanırdılar. Əksər piramidalar Köhnə Krallıqdan Orta Krallığa qədər hökmranlıq edən fironlar üçün məzar kimi tikilmişdir. Onlar Coser dövründən I Ahmoseyə qədər Misir fironları üçün dəfn yeri kimi xidmət etmişdir. Giza Böyük Piramidası və bir çox digər qədim Misir piramidaları nəhəng tikililər olsa da, heç birində Tutanhamonun məzarlığı qədər gözqamaşdırıcı xəzinələr yox idi. Piramidaların içi əsasən daşla doludur.

Misir piramidaları boş deyil; əksinə, mürəkkəb bir quruluşa malikdirlər. Piramidaların içərisində fironların və mühüm şəxslərin dəfn otaqları yerləşir. Bu dəfn otaqlarında bir vaxtlar fironlara və onların ailələrinə məxsus çoxlu qənimətin olduğuna inanılır. Böyük Piramidanın mərkəzində Asvandan 500 mil məsafədə daşınan nəhəng qırmızı qranit bloklarından tikilmiş Kral Otağı yerləşir. Kral Otağı qranit bloklardan hazırlanmış böyük bir otaqdır və orada fironun sarkofaqı yerləşir. Daha kiçik, əhəng daşı ilə örtülmüş Kraliça Otağı uzun müddətdir ki, Misirşünasları çaşdırır. Böyük Qalereya Kral Otağına doğru dik şəkildə ucalan nəfəskəsici bir dəhlizdir. Böyük Qalereyanın uzunluğu təxminən 47 metr, hündürlüyü isə 8,5 metrdir. Yeraltı Otaq kobud, yarımçıq və qorxuncdur. Hava şaxtaları Kral və Kraliçanın otaqlarından piramidadan xaricə aparan dar şaxtalardır. 2017-ci ildə aparılan başqa bir araşdırmada tədqiqatçılar Xufu Piramidasında muoqrafiya adlanan bir metoddan istifadə edərək inqilabi bir kəşf etdilər. Xufu Piramidasında Kral və Kraliçanın otaqlarının üstündə böyük bir boşluq aşkar edildi. Bu boşluğun nə olduğu, niyə orada olduğu və ya içəridə nə ola biləcəyi barədə heç bir məlumatımız olmasa da, tədqiqat qrupu eyni metoddan istifadə edərək piramidaların daxili hissələrini araşdırmağa davam edəcək.

Misir piramidaları Qahirəyə olduqca yaxın olan Giza yaylasında yerləşir. Giza üç böyük piramidaya ev sahibliyi edir: Xufu, Xafre və Menkaure piramidaları. Misirdə indiyə qədər təxminən 150 piramida aşkar edilib. Misirdə təxminən 118 piramida aşkar edilib. Xufu piramidası 145,75 metr hündürlüyündə nəhəng bir quruluşdur. Əvvəlcə təxminən 146 metr hündürlüyündə idi; zamanla 138 metrə düşsə də, hələ də dünyanın ən hündür qədim quruluşlarından biridir. Dünyanın Yeddi Möcüzəsindən biridir və bu günə qədər mövcud olan Yeddi Möcüzədən yeganəsidir. Piramidalar əslində Misir fironlarına xas quruluşlar deyil. Misir piramidalarından əvvəl belə mövcud olan ən qədim piramida forması "Zikquratlar"dır. Dünyadakı piramida nümunələri arasında Mezoamerikada da bir çox piramidaya rast gəlmək olar. Misir piramidaları necə tikilib? Düzünü desəm, bu suala hələ də qəti cavab yoxdur. Giza piramidaları əsrlər boyu inkişaf etdirilən texnikalardan istifadə edilərək inşa edilib. Piramidaların inşası çoxmərhələli bir proses tələb edirdi.

                                              

Daş blokların orta çəkisi 2,5 tondur. Hər təməl tərəfinin uzunluğu 230 metrdir. Onun 2,3 milyon blokdan ibarət olduğu və ümumi çəkisinin təxminən 6 milyon ton olduğu düşünülür. Tədqiqatçılar piramidaların inkişaf etmiş və mürəkkəb planlaşdırma prosesini anlamaq üçün çalışırlar. Fironlar piramidaların tikintisinə nəzarət etmək üçün yüksək vəzifəli dövlət xadimlərinə tapşırıq vermişdilər. Qeyd olunur ki, piramidalar əsl şimalla mükəmməl şəkildə uyğunlaşdırılıb. Xizəklərin ön hissəsi, ehtimal ki, su ilə nəmləndirilmişdir ki, bu da sürtünməni azaldır və xizəklərin daha asan hərəkət etməsinə imkan verirdi. Panduslara dair az dəlil günümüzə qədər gəlib çatmışdır, lakin son illərdə pandusların hipotetik dizaynları təklif edilmişdir. Alimlər qeyd edirlər ki, qədim Misir sənət əsərlərində xizəklərin ön hissəsinə suyun töküldüyü göstərilir.

O, Nil çayının uzun müddətdir itirilmiş bir qolu sayəsində inşa edilmiş ola bilər. Bu qolu min illər əvvəl böyük quraqlıq və qum fırtınalarından sonra yoxa çıxdığı düşünülür. Əhrəmat qolunun təxminən 64 km uzunluğunda və 200-700 metr enində olduğu təxmin edilir. İşçilər, ehtimal ki, piramida sahəsinin yaxınlığında yerləşən sadə evlərdə yaşayırdılar. Bir çox arxeoloq Gizadakı hər üç piramidada 10.000-dən çox insanın işlədiyini təxmin edir. İşçilər yaxşı qidalanırdı. Piramida mətnlərində çoxsaylı "sehrlər" və rituallar var idi. Onlar bildirirlər ki, bu mətnlərin funksiyası "mərhumun ax, yəni axirətdə mövcud olan bir ruh halına gəlməsini təmin etmək" idi. Piramidaların içərisindəki qəbir əşyaları sonrakı qədim Misir məzarları ilə müqayisədə təvazökar olsa da, bəzi piramidaların divarlarında uzun heroqlif yazıları var idi. Sirli nəhəng boşluqlar və üzərində rəsmlər olan daşlar. Giza Böyük Piramidasının və digər piramidaların hələ kəşf edilməmiş gizli otaqları və keçidləri ola biləcəyinə inanılır. Müasir texnologiyalardan istifadə edərək yeni kəşflər etməyə çalışırlar.

Piramidalar fironların ruhlarının tanrılara çatmasına imkan verən müqəddəs tikililər kimi qəbul edilirdi. Onlar həmçinin Ra ilə birləşmənin və ölümdən sonrakı həyatın simvolu idilər. Misir mifologiyasında piramidaların əhəmiyyəti və mənası burada gizlənir. Piramidaların daxili hissəsi dəfn otaqlarına və digər otaqlara aparan dar dəhlizlər və keçidlərlə doludur. Ziyarətçilər bu dəhlizlərdən keçərək piramidaların daxili quruluşunu və fironların dəfn otaqlarını görə bilərlər. İçəridə sizi nəhəng bir dəfn otağı, bəzən nümayiş etdirilən simvolik daşlar və arxeoloji əsərlərlə birlikdə gözləyir. Piramidaların tikintisində istifadə edilən daşlar əsasən yaxınlıqdakı karxanalardan gətirilib. Daşların daşınması və yerləşdirilməsi üçün işçi qüvvəsi, panduslar və su kanalları kimi təbii üsullardan istifadə edilib. Piramidalar qullar deyil, muzdlu işçilər tərəfindən tikilib. Misir piramidaları davamlılıq nümunəsi kimi xidmət etsə də, müasir strukturların qısa ömrünün səbəbi dəyişən funksiyalar, materiallar və dizayn standartlarıdır. Bu, bu nəhəng piramidaların yalnız kiçik bir hissəsində mövcuddur. Lakin tədqiqatlar göstərir ki, piramidalarda daha çox şey ola bilər.

Giza Böyük Piramidasının təxminən 20 ilə tamamlandığı təxmin edilir. Təxminən 20 il çəkdiyi düşünülən Giza Böyük Piramidasının tikintisi eramızdan əvvəl 2600-cü ildə, IV sülalə dövründə başlayıb. Piramidalar qədim Misirin mədəniyyəti və həyatı haqqında çoxlu məlumat verir. Onlar hər yeni kəşfi ilə bizi heyrətləndirməyə davam edirlər. Bu tikililər fironların ruhlarının tanrılara yüksəlməsini simvolizə edən müqəddəs binalar hesab olunur.

Hesabla-nı sosial mediada izlə
✦ Bizi izləyin
Bizi sosial mediada izləyirsən?

Yeni kalkulyatorlar, faydalı məsləhətlər və tələbə imkanları — hamısı ilk olaraq Instagram, TikTok və LinkedIn səhifələrimizdə. Bizə qoşul!