Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, xüsusilə Dubay və Əbu-Dabi, aşağı vergi yükü, beynəlxalq biznes imkanları və sahibkarlar üçün yaradılmış iqtisadi zonalarla tanınır. Buna görə bir çox şəxs BƏƏ-ni tamamilə vergisiz ölkə hesab edir. Lakin Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində heç bir verginin olmadığını demək düzgün deyil.

"Hesabla.com" olaraq bu məqalədə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində Corporate Tax və VAT vergisinin necə hesablandığını, fərdi sahibkarların hansı hallarda vergi ödədiyini, Free Zone şirkətlərinin 0 faiz vergi hüququnu, kiçik biznes güzəştini və vergi bəyannamələrinin təqdim edilmə müddətlərini nümunələrlə izah edəcəyik. Onuda qeyd etməliyik ki, bu məqalə ümumi izah məqsədi daşıyır. BƏƏ-də vergi nəticəsi şirkətin lisenziyasına, rezidentlik statusuna, müqavilələrinə, fəaliyyət göstərdiyi zonaya və əməliyyatların strukturuna görə dəyişə bilər. Real biznes qərarı verilərkən Federal Tax Authority – FTA qaydaları və lisenziyalı vergi mütəxəssisinin rəyi nəzərə alınmalıdır.

# BƏƏ-də hansı vergilər mövcuddur?

BƏƏ-də sahibkarların qarşılaşa biləcəyi əsas vergilər aşağıdakılardır:

- Corporate Tax(İlk 375 000 AED vergi tutulan gəlirə 0%, artıq hissəyə 9%)
- VAT(Əksər vergi tutulan mallara və xidmətlərə 5%)
- Free Zone Corporate Tax(Şərtləri ödəyən gəlirə 0%, digər uyğun olmayan gəlirə 9%)
- Fiziki şəxsin biznes vergisi(Biznes dövriyyəsi illik 1 milyon AED-i keçdikdə Corporate Tax tətbiq oluna bilər)
- Small Business Relief(Şərtləri ödəyən, gəliri maksimum 3 milyon AED olan rezident şəxslər üçün müvəqqəti güzəşt)
- Gömrük rüsumu(Ümumi qayda üzrə CIF dəyərinin 5%-i)
- Aksiz vergisi(Müəyyən sağlamlığa zərərli məhsullar üzrə xüsusi dərəcə və məbləğlər)
- Əməkhaqqı gəlir vergisi(Fiziki şəxslərin əməkhaqqına ümumi gəlir vergisi tətbiq edilmir)
- Withholding Tax(Hazırkı Corporate Tax sistemi üzrə 0%)

Corporate Tax biznesin xalis gəlirinə və ya mənfəətinə tətbiq edilən birbaşa vergidir. VAT isə satış və alış əməliyyatları zamanı tətbiq edilən dolayı vergidir. Bu iki vergi bir-birini əvəz etmir və sahibkar eyni zamanda hər ikisinin ödəyicisi ola bilər.



# BƏƏ-də Corporate Tax nədir?

Corporate Tax şirkətlərin və digər bizneslərin vergi tutulan xalis gəlirinə tətbiq edilən federal vergidir.

BƏƏ-də Corporate Tax qanunu 1 iyun 2023-cü il və ya bu tarixdən sonra başlayan maliyyə illərinə tətbiq edilir. Vergi ümumi satış dövriyyəsindən deyil, mühasibat mənfəətinə müəyyən vergi düzəlişləri edildikdən sonra yaranan vergi tutulan gəlirdən hesablanır.

Corporate Tax aşağıdakı şəxslərə tətbiq oluna bilər:

* BƏƏ-də yaradılmış şirkətlərə;
* BƏƏ-dən effektiv idarə olunan xarici hüquqi şəxslərə;
* BƏƏ-də biznes fəaliyyəti göstərən fiziki şəxslərə;
* BƏƏ-də daimi nümayəndəliyi olan qeyri-rezident şirkətlərə;
* Free Zone ərazisində qeydiyyatdan keçmiş şirkətlərə.

Free Zone şirkəti olmaq Corporate Tax qeydiyyatından avtomatik azadolma demək deyil. Free Zone şirkətləri də ümumi olaraq vergi sisteminə daxildir və Corporate Tax qeydiyyatı ilə hesabat tələblərini yerinə yetirməlidir.

Standart Corporate Tax dərəcələri belədir:

- 0–375 000 AED = 0%
- 375 000 AED-dən artıq hissə = 9%

Burada 375 000 AED həddi şirkətin ümumi dövriyyəsinə deyil, vergi tutulan mənfəətinə aiddir.

Vergi tutulan mənfəət 375 000 AED-dən çox olduqda formula belədir:

Corporate Tax = (Vergi tutulan mənfəət − 375 000 AED) × 9%

# Fərdi sahibkar Corporate Tax ödəyirmi?

BƏƏ-də fiziki şəxsin əməkhaqqına ümumi gəlir vergisi tətbiq edilmir. Lakin fiziki şəxs BƏƏ-də biznes və ya sahibkarlıq fəaliyyəti göstərirsə, müəyyən həddən sonra Corporate Tax ödəyicisi ola bilər.

Fiziki şəxs üçün Corporate Tax aşağıdakı iki şərt birlikdə ödənildikdə tətbiq olunur:

1. Şəxs BƏƏ-də biznes və ya biznes fəaliyyəti həyata keçirir.
2. Həmin biznes fəaliyyətindən əldə olunan ümumi illik dövriyyə 1 000 000 AED-i keçir.

Əməkhaqqı, şəxsi investisiya gəliri və şəxsi daşınmaz əmlak investisiya gəliri bu 1 milyon AED biznes dövriyyəsinin hesablanmasına daxil edilmir.

- Fərdi sahibkar üçün nümunə

Fiziki şəxsin 2026-cı il üzrə biznes nəticələri belədir:

- Ümumi biznes dövriyyəsi = 1 400 000 AED
- Biznes xərcləri = 900 000 AED
- Vergi tutulan mənfəət = 500 000 AED

Dövriyyə 1 milyon AED-i keçdiyi üçün fiziki şəxs Corporate Tax qaydalarına daxil ola bilər.

Vergi hesablaması:

500 000 − 375 000 = 125 000 AED
125 000 × 9% = 11 250 AED

Corporate Tax: 11 250 AED

Fiziki şəxsin dövriyyəsi 900 000 AED olsaydı, bu fəaliyyət üzrə 1 milyon AED Corporate Tax həddi keçilmədiyi üçün şəxsin Corporate Tax qeydiyyatı tələb olunmaya bilərdi.

Lakin onun VAT-yə cəlb olunan satışları 375 000 AED-i keçirsə, Corporate Tax öhdəliyi olmasa belə VAT qeydiyyatı yarana bilər. Corporate Tax və VAT qeydiyyat hədləri ayrı-ayrılıqda yoxlanılır.

# Free Zone şirkətləri həmişə 0 faiz vergi ödəyirmi?

Xeyr. Free Zone şirkəti yaratmaq bütün gəlirlərin avtomatik olaraq 0 faizlə vergiyə cəlb olunması demək deyil.

Free Zone şirkəti yalnız qanunda nəzərdə tutulan şərtləri ödəyərək **Qualifying Free Zone Person** statusuna uyğun gəldikdə Qualifying Income üzrə 0 faiz Corporate Tax dərəcəsindən yararlana bilər.

Ümumi prinsip belədir:

- Qualifying Income = 0%(Corporate Tax)
- Digər vergi tutulan gəlir = 9%(Corporate Tax)

Free Zone şirkətinin 0 faiz rejimindən istifadə etməsi üçün fəaliyyət növü, gəlirin mənbəyi, müştərinin statusu, iqtisadi mövcudluq, maliyyə hesabatları və digər şərtlər nəzərə alınır. Free Zone şirkətinin BƏƏ Mainland ərazisində daimi nümayəndəlik vasitəsilə əldə etdiyi mənfəət 9 faizlə vergiyə cəlb oluna bilər.

Free Zone şirkəti də:

* Corporate Tax qeydiyyatından keçməli;
* maliyyə uçotu aparmalı;
* bəyannamə təqdim etməli;
* gəlirlərini Qualifying və Non-qualifying olaraq düzgün təsnif etməli;
* əlaqəli tərəflərlə əməliyyatlarda transfer pricing qaydalarını nəzərə almalıdır.

Buna görə “Free Zone lisenziyası aldım, heç bir vergi və hesabatım yoxdur” yanaşması düzgün deyil.

# BƏƏ-də VAT nədir?

VAT – Value Added Tax, yəni Əlavə Dəyər Vergisidir.

BƏƏ-də VAT standart olaraq vergi tutulan malların və xidmətlərin satışına 5 faiz dərəcə ilə tətbiq edilir. VAT hər satış mərhələsində hesablanır, lakin qeydiyyatdan keçmiş sahibkar uyğun alışlar üzrə ödədiyi Input VAT məbləğini satış üzrə hesabladığı Output VAT-dən çıxara bilər.

VAT Formulu: Satış VAT-ı = VAT-siz satış qiyməti × 5%
Ödəniləcək VAT = Output VAT − Geri alına bilən Input VAT

# Büdcəyə ödəniləcək VAT necə hesablanır?

Şirkətin bir vergi dövrü üzrə göstəriciləri belə olsun:

- Vergi tutulan satışlar, 200 000 AED(VAT-sız məbləğ), 10 000 AED(VAT)
- Uyğun biznes alışları, 80 000 AED(VAT-sız məbləğ), 4 000 AED(VAT)

Output VAT: 200 000 × 5% = 10 000 AED
Input VAT: 80 000 × 5% = 4 000 AED

Büdcəyə ödəniləcək VAT: 10 000 − 4 000 = 6 000 AED

Şirkət FTA-ya 6 000 AED VAT ödəyir.

Alış üzrə ödənilən bütün VAT avtomatik olaraq geri alına bilməz. Xərc bizneslə bağlı olmalı, düzgün vergi fakturası ilə təsdiqlənməli və VAT qanunvericiliyinin geri alma şərtlərini ödəməlidir.

# Corporate Tax və VAT arasındakı fərq

- Verginin növü: Birbaşa vergi / Dolayı vergi
- Nədən hesablanır?: Vergi tutulan mənfəətdən / Satış və alış əməliyyatlarından
- Əsas dərəcə: 0% və 9% / 5%
- Əsas hədd: 375 000 AED mənfəət / 375 000 AED vergi tutulan satış
- Kim daşıyır?: Biznes / Son istehlakçı, biznes vasitəsilə
- Hesabat: İllik / Adətən aylıq və ya rüblük vergi dövrü
- Bir-birini əvəz edirmi?: Xeyr / Xeyr

Məsələn, şirkətin mənfəəti 300 000 AED olduğu üçün Corporate Tax sıfır ola bilər. Lakin satış dövriyyəsi 1 milyon AED olduğu üçün şirkət VAT qeydiyyatında olmalı və 5 faiz VAT hesablamalıdır.



# Gömrük rüsumu necə hesablanır?

BƏƏ-yə mal idxal edən sahibkarlar üçün ümumi gömrük rüsumu bir çox mallarda malın CIF dəyərinin 5 faizi əsasında hesablanır.

CIF aşağıdakı məbləğlərin cəmidir:

* malın dəyəri;
* daşınma xərci;
* sığorta xərci.

Rəsmi UAE platformasına əsasən ümumi gömrük rüsumu malların dəyəri, freight və insurance məbləğinin cəminə 5 faiz tətbiq edilməklə hesablanır. Bəzi mal kateqoriyaları üçün fərqli dərəcələr və ya azadolmalar mövcuddur.

- Malın alış dəyəri = 100 000 AED
- Daşınma = 8 000 AED
- Siğorta = 2 000 AED
- CIF dəyəri = 110 000 AED

Gömrük rüsumu: 110 000 × 5% = 5 500 AED

Bəzi hallarda idxal VAT-i də gömrük dəyəri və digər müvafiq məbləğlər əsasında ayrıca hesablanır.

# Aksiz vergisi nədir?

Excise Tax müəyyən sağlamlığa və ya ətraf mühitə zərərli məhsullara tətbiq edilən dolayı vergidir. BƏƏ-də aksiz vergisi tütün məhsulları, elektron siqaret cihazları və mayeləri, enerji içkiləri və müəyyən şirinləşdirilmiş içkilərə tətbiq olunur. Bu məhsulları idxal edən, istehsal edən, ehtiyatda saxlayan və ya Designated Zone-dan istehlaka buraxan bizneslərin qeydiyyat və hesabat öhdəliyi yarana bilər.

2026-cı ildən şirinləşdirilmiş içkilər üçün vergi şəkər miqdarına əsaslanan litr üzrə modelə keçirilib:

- 100 ml-də 8 qram və ya daha çox = 1.09 AED/litr
- 100 ml-də 5–8 qramdan az = 0.79 AED/litr
- 100 ml-də 5 qramdan az = 0 AED/litr
- Yalnız süni şirinləşdirici = 0 AED/litr

Enerji içkiləri, tütün və elektron siqaret məhsulları üzrə ayrıca aksiz qaydaları qüvvədədir.

# Böyük beynəlxalq şirkətlər üçün 15 faiz minimum vergi

BƏƏ-də adi kiçik və orta bizneslərə ümumi 15 faiz Corporate Tax tətbiq edilmir. Lakin illik qlobal gəliri ən azı 750 milyon avro olan böyük multinational enterprise qruplarının BƏƏ-dəki üzvləri üçün Domestic Minimum Top-up Tax qaydaları tətbiq oluna bilər. Bu rejim 1 yanvar 2025-ci il və ya daha sonra başlayan maliyyə illəri üçün qüvvəyə minib. Bu qayda kiçik sahibkar, freelancer və adi yerli MMC üçün nəzərdə tutulmayıb.

# Vergi sənədləri neçə il saxlanmalıdır?

Corporate Tax ödəyiciləri vergi bəyannaməsindəki məlumatları təsdiq edən sənədləri müvafiq vergi dövrü başa çatdıqdan sonra ən azı 7 il saxlamalıdır.

Saxlanmalı sənədlərə aşağıdakılar daxil ola bilər:

* satış fakturaları;
* alış fakturaları;
* bank çıxarışları;
* müqavilələr;
* aktiv və öhdəlik reyestrləri;
* maliyyə hesabatları;
* əməkhaqqı sənədləri;
* vergi hesablamaları;
* əlaqəli tərəflərlə əməliyyat sənədləri.

FTA sənədlərin saxlanılmamasına və hesabatların gec təqdim edilməsinə görə inzibati cərimələr tətbiq edə bilər.

# Sahibkar BƏƏ-də vergi sistemini necə planlaşdırmalıdır?

Biznesə başlamazdan əvvəl aşağıdakı suallar cavablandırılmalıdır:

1. Fəaliyyət Mainland, Free Zone və ya offshore strukturla aparılacaq?
2. Biznes hüquqi şəxs, yoxsa fiziki şəxs kimi fəaliyyət göstərəcək?
3. Gözlənilən illik dövriyyə neçə AED olacaq?
4. Vergi tutulan mənfəət 375 000 AED-i keçəcək?
5. Fərdi sahibkarın dövriyyəsi 1 milyon AED-i keçəcək?
6. VAT-yə cəlb olunan satışlar 375 000 AED-i keçəcək?
7. Müştərilər BƏƏ daxilində, Free Zone-da, yoxsa xaricdədir?
8. Gəlir Qualifying Free Zone Income hesab ediləcək?
9. Small Business Relief şərtləri ödənilir?
10. Alış VAT-i geri alına biləcək?
11. Şirkətin maliyyə ili nə vaxt bitir?
12. Vergi hesabatlarını kim hazırlayacaq?

Yalnız lisenziyanın qiymətinə əsasən şirkət strukturu seçmək düzgün deyil. Daha ucuz Free Zone lisenziyası seçilməsi sonradan Mainland müştəriləri, bank hesabı, fəaliyyət icazəsi və Corporate Tax baxımından əlavə çətinlik yarada bilər.



# Tez-tez verilən suallar

- BƏƏ-də şirkətlər neçə faiz vergi ödəyir?

Standart Corporate Tax sistemi üzrə ilk 375 000 AED vergi tutulan mənfəətə 0 faiz, bu həddən artıq hissəyə isə 9 faiz vergi tətbiq edilir.

- 500 000 AED mənfəətin vergisi nə qədərdir?

500 000 − 375 000 = 125 000 AED
125 000 × 9% = 11 250 AED

Corporate Tax 11 250 AED olur.

- 1 milyon AED dövriyyəyə 9 faiz vergi tətbiq edilirmi?

Xeyr. 9 faiz ümumi dövriyyəyə deyil, vergi tutulan mənfəətin 375 000 AED-dən artıq hissəsinə tətbiq edilir.

- Fiziki şəxsin maaşından vergi tutulur?

BƏƏ-də fiziki şəxslərin əməkhaqqına ümumi gəlir vergisi tətbiq edilmir.

- Freelancer vergi ödəyirmi?

Freelancer və ya fərdi sahibkarın BƏƏ-də biznes fəaliyyətindən əldə etdiyi illik dövriyyə 1 milyon AED-i keçdikdə Corporate Tax qeydiyyatı və vergi öhdəliyi yarana bilər.

- Free Zone şirkəti 0 faiz vergi ödəyirmi?

Yalnız Qualifying Free Zone Person şərtlərini ödəyən şirkətin Qualifying Income gəlirinə 0 faiz tətbiq oluna bilər. Free Zone-da qeydiyyat özü-özlüyündə bütün gəlirlər üçün 0 faiz zəmanəti vermir.

- VAT neçə faizdir?

BƏƏ-də standart VAT dərəcəsi 5 faizdir.

- VAT qeydiyyat həddi nə qədərdir?

Məcburi VAT qeydiyyatı üçün ümumi hədd əvvəlki 12 ay və ya növbəti 30 gün üzrə 375 000 AED-dir. Könüllü qeydiyyat həddi 187 500 AED-dir.

- Small Business Relief kimlər üçündür?

Gəliri cari və əvvəlki uyğun vergi dövrlərində 3 milyon AED-i keçməyən rezident fiziki və hüquqi şəxslər digər şərtləri ödədikdə güzəşti seçə bilər.

- Small Business Relief daimidirmi?

Hazırkı qaydaya əsasən güzəşt 31 dekabr 2026-cı il və ya bu tarixdən əvvəl başa çatan uyğun vergi dövrlərinə tətbiq edilir.

- Corporate Tax bəyannaməsi nə vaxt verilir?

Vergi dövrü başa çatdıqdan sonra 9 ay ərzində bəyannamə təqdim edilməli və vergi ödənilməlidir.

- VAT bəyannaməsi nə vaxt verilir?

VAT bəyannaməsi və ödənişi vergi dövrü başa çatdıqdan sonra 28 gün ərzində həyata keçirilməlidir.