Azərbaycanda universitetdə oxuyursunuzsa, tez-tez eşidəcəyiniz bir abreviatura var: ÜOMG — ümumi orta müvəffəqiyyət göstəricisi. Bu, GPA-nın Azərbaycandakı qarşılığıdır və 100 ballıq şkala ilə hesablanır.
Fənn üzrə bal necə formalaşır?
Kredit sistemində hər fənn 100 bal üzərindən qiymətləndirilir. Kredit sistemi ilə təhsil alan tələbələrin biliyinin qiymətləndirilməsi haqqında Əsasnaməyə (1060 nömrəli əmr) əsasən balların yarısı semestr ərzindəki fəaliyyətə, digər yarısı isə imtahanın nəticəsinə görə toplanır:
- imtahanın nəticəsinə görə ən çox 50 bal;
- dərslərə davamiyyətə görə 10, sərbəst işə görə 10 bal;
- seminar (məşğələ) və ya laboratoriya dərslərinə görə 20, kurs işinə görə 10 bal (kurs işi nəzərdə tutulmayıbsa, həmin 10 bal seminar və ya laboratoriya dərslərinə əlavə olunur).
Fənn üzrə yekun bal isə qiymətə çevrilir:
| Bal | Qiymət | Səviyyə |
|---|---|---|
| 91–100 | A | Əla |
| 81–90 | B | Çox yaxşı |
| 71–80 | C | Yaxşı |
| 61–70 | D | Kafi |
| 51–60 | E | Qənaətbəxş |
| 51-dən aşağı | F | Qeyri-kafi |
ÜOMG düsturu
ÜOMG sadə ədədi orta deyil. Hər fənnin balı onun kreditinə görə çəkilir, yəni 6 kreditlik fənn 3 kreditlik fəndən iki dəfə çox təsir edir:
ÜOMG = Σ(fənn üzrə bal × qazanılmış kredit) ÷ Σ(tədris planındakı kreditlər)
Burada vacib bir məqam var. Fəndən kəsilsəniz, onun kreditini qazanmamış sayılırsınız — həmin fənn kəsrin surətinə sıfır əlavə edir, lakin onun krediti məxrəcdə qalır. Buna görə də kəsilən fənn onu yenidən keçənədək ÜOMG-nizi kəskin aşağı salır.
Hesablama nümunəsi
| Fənn | Kredit | Bal | Bal × kredit |
|---|---|---|---|
| Riyaziyyat | 6 | 85 | 510 |
| İqtisadiyyat | 5 | 78 | 390 |
| İngilis dili | 4 | 92 | 368 |
| Tarix | 3 | 70 | 210 |
| Cəmi | 18 | — | 1 478 |
ÜOMG = 1 478 ÷ 18 = 82,11. Dörd balın sadə ədədi ortası isə 81,25 olardı — kreditlər nəticəyə real təsir edir. ÜOMG artan qaydada hesablanır: əvvəlcə bir semestr, sonra iki, üç semestr və s. üzrə.
ÜOMG niyə vacibdir?
- Diplom: ÜOMG diploma əlavəsinə daxil edilir və işəgötürənlər üçün əsas meyarlardan biri ola bilər. Yüksək ÜOMG-si («çox yaxşı» və «əla») olan tələbələr rektorun rəğbətləndirmə siyahısına daxil edilir.
- Tələbə krediti: dövlətin təhsil tələbə krediti üzrə standart kredit götürən tələbəyə ÜOMG-si 91 bal və yuxarı olan semestr üçün faiz hesablanmır, bütün semestrlərdə ÜOMG-ni 91+ saxlayanlar isə kreditin 25%-inin ödənişindən azad olunur. Sosial kreditdə bu hədd 71 bal, azadolma isə 50%-dir (Təhsil Tələbə Krediti Fondu).
- Təcrübə proqramları: bir çox proqram minimum ÜOMG tələb edir — məsələn, Dövlət Vergi Xidmətinin 2026-cı il Yay Təcrübə Proqramına müraciət üçün ÜOMG 80 baldan yuxarı olmalı idi (taxes.gov.az). Aktual təcrübə proqramlarına Hesabla-da baxa bilərsiniz.
ÜOMG kalkulyatorumuzda fənlərinizi, ballarınızı və kreditlərinizi daxil edin və çəkili orta göstəricinizi dərhal əldə edin.
