İşdə gec qalmaq, gecə növbəsində çalışmaq və ya bayram günü işə çıxmaq aldığınız əmək haqqının məbləğinə təsir edir. Azərbaycanın Əmək Məcəlləsi hər bir hal üçün minimum ödəniş müəyyən edir. Qanunun tələblərini və hesablamanın necə aparıldığını izah edirik.
1-ci addım: saatlıq tarifinizi tapın
Bütün bu əlavə ödənişlər saatlıq tarifə əsaslanır. Aylıq maaş alırsınızsa, onu ayın iş saatlarının sayına bölün:
Saatlıq tarif = aylıq maaş ÷ (ayın iş günləri × gündəlik iş saatı)
Məsələn, maaş 2 000 AZN, ayda 22 iş günü və gündə 8 saat olduqda: 2 000 ÷ 176 = saatda 11,36 AZN.
İş vaxtından artıq iş: ən azı ikiqat (165-ci maddə)
İş vaxtından artıq iş — işəgötürənin əmri və işçinin razılığı ilə müəyyən olunmuş iş günündən artıq görülən işdir (99-cu maddə). 165-ci maddəyə əsasən:
- vaxtamuzd əmək haqqı alırsınızsa, hər əlavə saat saatlıq tarifin ən azı ikiqat məbləğində ödənilir;
- işəmuzd əmək haqqı alırsınızsa, işəmuzd haqq tam ödənilir və üstəlik eyni dərəcəli vaxtamuzd işçinin saatlıq tarifindən az olmayan əlavə haqq verilir;
- əmək müqaviləsində və ya kollektiv müqavilədə daha yüksək məbləğ nəzərdə tutula bilər;
- iş vaxtından artıq işin əlavə istirahət günü ilə əvəz edilməsinə yol verilmir — o, mütləq ödənilməlidir.
Həmçinin məhdudiyyətlər var: heç bir işçi dalbadal gələn iki iş günü ərzində 4 saatdan, əmək şəraiti ağır və zərərli olan iş yerlərində isə 2 saatdan çox iş vaxtından artıq işə cəlb edilə bilməz (100-cü maddə).
İstirahət və bayram günləri (164-cü maddə)
İstirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram günləri və ümumxalq hüzn günü görülən iş belə ödənilir:
- vaxtamuzd işçilərə: gündəlik (saatlıq) tarif maaşının ən azı iki misli;
- işəmuzd işçilərə: ən azı ikiqat işəmuzd qiymətlər;
- aylıq maaş alanlara: iş aylıq iş vaxtı norması çərçivəsində görülübsə, maaşdan əlavə ən azı bir günlük (saatlıq) vəzifə maaşı, normadan artıq görülübsə — ən azı ikiqat gündəlik (saatlıq) vəzifə maaşı.
İş vaxtından artıq işdən fərqli olaraq, burada istəsəniz əlavə ödəniş əvəzinə başqa istirahət günü ala bilərsiniz.
Gecə vaxtı iş (166-cı maddə)
Saat 22:00-dan 06:00-dək olan müddət gecə vaxtı sayılır (97-ci maddə). Gecə vaxtı və çoxnövbəli iş rejimində görülən iş hökumətin müəyyən etdiyi minimum həddən aşağı olmamaqla yüksək məbləğdə ödənilməlidir; əlavə ödənişin konkret məbləği əmək müqaviləsində və ya kollektiv müqavilədə göstərilir. Minimum hədd gecə vaxtı işlənən hər saat üçün saatlıq tarifin 20%-i məbləğindədir (Nazirlər Kabinetinin 5 aprel 2001-ci il tarixli 74 nömrəli qərarı).
Hamilə qadınların, üç yaşınadək uşağı olan qadınların və 18 yaşınadək işçilərin gecə işinə cəlb edilməsinə yol verilmir (98-ci maddə).
Hesablama nümunəsi
Yuxarıdakı 11,36 AZN saatlıq tariflə (2 000 AZN maaş, 22 gün × 8 saat):
| Hal | Hesablama | Əlavə ödəniş |
|---|---|---|
| İş günlərində 10 saat əlavə iş | 11,36 × 2 × 10 | 227,27 AZN |
| Gecə vaxtı 8 saat (əlavə haqq) | 11,36 × 20% × 8 | 18,18 AZN |
| Aylıq norma çərçivəsində işlənmiş bir istirahət günü | 2 000 ÷ 22 | 90,91 AZN |
Gecə əlavə haqqı həmin saatlar üçün adi ödənişin üzərinə, istirahət günü üçün məbləğ isə aylıq maaşın üzərinə gəlir.
Öz rəqəmlərinizi yoxlayın
Əlavə iş saatı kalkulyatorumuz saatlıq tarifinizi və iş vaxtından artıq iş, gecə saatları və bayram günləri üçün ödənişi bir dəfəyə hesablayır. Unutmayın ki, qanun minimum məbləğləri müəyyən edir — müqaviləniz sizə daha çox verə bilər.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakterlidir və Əmək Məcəlləsinin qüvvədə olan mətninə əsaslanır. Sahəyə aid xüsusi qaydalar və əmək müqaviləniz daha əlverişli şərtlər nəzərdə tuta bilər.
