Apollo 11-in Aya enişi 1969-cu ilin iyulunda bütün dünyada izlənildi, lakin bəzi insanlar hələ də insanların heç vaxt Aya ayaq basmadığını iddia edirlər. Bu iddialarda adətən bayraq, fotoşəkillərdə ulduzların görünməməsi, radiasiya qurşaqları və ya videoların studiyada çəkildiyi fikri qeyd olunur. Lakin məqalələr Ay enişlərinin həqiqətən baş verdiyini göstərən elmi, fotoqrafik və tarixi sübutlara işarə edir.
Hadisə ABŞ və Sovet İttifaqı arasındakı Kosmik Yarış kontekstində baş verdi. Sovet İttifaqı daha əvvəl ilk peyki, ilk kişini və ilk qadını kosmosa göndərmişdi, ABŞ isə ilk insanı Aya göndərmək qərarına gəldi. İllərlə davam edən işdən sonra Apollo 11 Aya çatdı və 20 iyul 1969-cu ildə Neil Armstrong və Buzz Aldrin orada gəzən ilk insanlar oldular.
Ən güclü sübutlardan biri eniş yerlərinin fotoqrafik qeydidir. NASA-nın Lunar Reconnaissance Orbiter aparatı Apollo eniş sahələrini fotoşəkilə çəkib və bu görüntülərdə Ay modulunun qalıqları, səthdə qalan izlər və hətta bayraqların kölgələri görünür. Hindistanın Chandrayaan-2 və Çinin Chang’e-2 aparatları da Apollo eniş sahələrini fotoşəkilə çəkib və Apollo görüntüləri ilə uyğun gələn detalları qeydə alıb.
Apollo astronavtları Ayda elmi avadanlıq da qoyublar. Apollo 11, Apollo 14 və Apollo 15 tərəfindən yerləşdirilən lazer reflektorları hələ də Yer ilə Ay arasındakı məsafəni ölçmək üçün istifadə olunur. Bu reflektorlar təkcə amerikalı alimlər tərəfindən deyil, sovet və çinli tədqiqatçılar tərəfindən də istifadə olunub. Apollo missiyaları seysmometrlər kimi elmi cihazlar da qoyub və bu cihazlar illərlə Yerə məlumat göndərib.
Ay daşları və torpaq nümunələri başqa böyük sübutdur. Apollo missiyaları Yerə yüzlərlə kiloqram Ay daşı və reqolit gətirib və bu nümunələr dünyanın müxtəlif laboratoriyalarında araşdırılıb. Onların quruluşu və tərkibi adi Yer daşlarından fərqlidir və ən qədim Ay daşlarının bəziləri təxminən 4,5 milyard il yaşındadır.
Ən çox işlədilən vizual etirazların da aydın izahları var. Bayraq küləyə görə deyil, üfüqi dayaq çubuğu olduğu və astronavtların hərəkətindən təsirləndiyi üçün hərəkət edirmiş kimi görünürdü. Bir çox fotoşəkildə ulduzlar görünmür, çünki parlaq Ay səthi zəif ulduz işığını çəkməyən kamera parametrləri tələb edirdi. Ayaq izləri Ayda qala bilir, çünki orada atmosfer və külək yoxdur, səth isə incə reqolitlə örtülüdür.
Radiasiya da real narahatlıq idi, lakin Apollo astronavtları Van Allen qurşaqlarının ən güclü hissələrində ölümcül doza almaq üçün kifayət qədər uzun müddət qalmadılar. Kosmik gəminin marşrutu və qorunması məruz qalmanı azaltdı. WikiLeaks-dən sızdığı iddia edilən videonun enişin saxta olduğunu sübut etdiyi iddiaları da Teyit tərəfindən yoxlanıldı və Teyit görüntülərin montajlandığını, WikiLeaks-in isə belə bir video yayımlamadığını bildirdi.
Sovet İttifaqının saxta Ay enişini ifşa etmək üçün həm imkanı, həm də siyasi motivasiyası var idi, lakin bunu etmədi. Sovet mütəxəssisləri Apollo missiyalarını izləyirdilər, bir çox xarici rəsədxana və radio dinləyiciləri də missiyalardan gələn siqnalları qeydə alırdı. Fotoşəkillər, Ay nümunələri, lazer reflektorları, elmi cihazlar və müstəqil izləmələr birlikdə nəticəni aydın edir: bəşəriyyət həqiqətən Aya gedib.
